Que des choses entendues (traduction du sens et non mot-à-mot) :

Pa vé erc'h war an douar / Ne vé na tomm na klouar
(Pierre-Marie Guillou, Plouïe) Quand il neige il ne fait ni chaux ni doux

Pep hini n-eus e si / Ha lod n-eus dow pe tri
(P-M Guillou, Plouïe) Chacun à ses défaux, et certains en ont deux voire même trois.

Ar vrud vad a jom ba toull an nor / Ar vrud fall a'h a dreist ar mor
(P-M Guillou,Plouïe) La bonne réputation ne passe pas le pas-de-porte tandis que la mauvaise traverse les océans

N'eus nemed ur banne dour / Etre an neat hag al loudour
(P-M Guillou, entendu en Léon) (cf. Favereau, dico bleu p. 490 : Etre bezañ net ha loudour / N'eus nemed ur berad doùr

Van da van / 'H a merenn da goan (P-M Guillou, Plouïe)
A force de ne rien faire on fini par prendre beaucoup de retard.

An hini a oar hag a houlenn / Zo sotoc'h evid un azenn
(P-M Guillou, Plouïe) Celui qui sait et qui demande est encore plus bête qu'un âne.

Pa c'hwez an avel di-war ar Releg / Na vreskenn, na zaout, na kezeg
(Pierre-Marie Guillou, Plouïe) ????

Ba-tousk ar muia drein / Vé ka'et ar c'hàerra rozenn
et Ba-tousk an drez hag an drein / Vé ka'et ar hàerra (bleuñvenn / rozenn)
(P-M Guillou, Plouïe) C'est souvent dans des endroits inattendus que l'on trouve les plus belles perles.

Pa c'hwezh an avel di-war ar c'hornoweg / Vé tapet meur a hinoweg
(P-M Guillou, Plouïe) ????

Pig pe vran / A gan
(Ma mère, Plouïe) Tout se sait.

Gwelloh madow etre dow / Evid madow 'leizh ar c'hrow
et Gwelloh madou 'leizh an dorn / Evid madou 'leizh ar 'forn
(P-M Guillou, Plouïe) Il vaut mieux partager que de tout garder pour soi.

Evid taped ar hat / E red sevel mintin mat
(P-M Guillou, Plouïe) L'avenir appartient a ceux qui se lèvent tôt (cf. Jules Gros : A-bréd na goll james)

Allez encore quelques autres :

N'é ket ur pôtr droug / med kalz re frank é toull e hou'g
'P-eus ket méz ? / D'ar moh vé rôet mez
Nedeleg ha Gouel Yann / Rann ar bloà e dow damm
Patatez da lein, patatez da goan / Ha da zijuni péz a van
Ar jistr zo mad / Med ar gwin é an tad
Ur bern / N'é ket mammenn
Pa jom an trebé war an tan / Vé an ineou en poan
Ar hog pa gan war e glud / A ra glahar d'e dud
Etre poaz ha krî / É ar gwella da zibri
Etre bourd ha farz / Vé laret ar wirioné da galz
Ar bed zo e krap, an neb a dap a dap / an neb na dap ket a skrap
Pa vé kaojeet deuh ar bleî / Vé gwelet e lost a-bell pe a-dost
Kerheiz a lez pesk bihan / A zebr melhwedenn d'he hoan
Gwelloh ur had tapet / Ewid diw é redeg
Karrig a dro a denn bro / Karrig a red na bad ket
Teod hir / Ha dorn berr
Pa na glever nemed ur zon / N'haller klevet nemed un ton
Ma vije bet chetet ur vi dreist an ti / Ba'n tu all sur vefe kavet tri (pluskenn, gwenn, melen)

Ga' tut zot 'vé ké graet tut finn
mé ga' tut finn 'vé graet tut zot

Gant tud sot 'vez ked graed tud fin
Med gant tud fin 'vez graed tud sot

Si t'es 'con', tu peux pas être pire
mais si tu l'est pas, tu peux devenir pire encore.

à réfléchir.

En Ignol :

Pautred en Ignol ne dint mat meit doh taul.

Paotred En Ignol ne dint mad meid doc'h taol.

K.

Extrait d'une chanson relevée par Luzel, intitulée "Sonik" : (écriture originale respectée)

Gwell eo karantez, pa blij d'in, - Irei, etc.
Eget mado na fell ket d'in.
Madou a deu, mado hec'h a, - Irei, etc.
Mado n' servijont da netra ;
Mado hec'h a 'n giz per melenn, - Irei, etc.
Karantez 'bad da virwikenn.
Gwell eo karanter, pa blij d'in, - Irei, etc.
Eget mado na fell ket d'in.

Kanet gant Job Corbin,
Euz a Huelgoat (Finnistère). - 1872

Mieux vaut de l'amour qui me plait, - Irei, etc.
Que des biens dont je n'ai pas besoin.
Les biens viennent, les biens s'en vont, - Irei, etc.
Les biens ne servent à rien.
Les biens s'en vont, comme les poires jaunes, - Irei, etc.
Et l'amour dure toujours.
Mieux vaut de l'amour qui me plait, - Irei, etc.
Que des biens dont je n'ai pas besoin.

Kado.

Notennig : Pourquoi le karanter ? Ha perag mado d'un tu ha madou d'un tu 'rall ?

A mon avis, karanter est une coquille d'imprimerie.

Il est possible que madou ait échappé à Luzel, qui semble utiliser habituellement une orthographe issue du léonard (il écrit aussi karantez avec un z, muet en trégorrois. Dans la grammaire trégorroise de Le Clerc, ils écrivent karante).

En ce qui concerne le texte, c'est un extrait de la source même et recopié tel quel : Annales de Bretagne, Tome I, 1886.

Le "Eget mado" se rapporte au "Gwell eo karantez" au dessus.

Notennig :
Krenn-Lavareu
tennet doh livr "Le Breton Parlé" savet get Meriadeg Herrieu - 1979.
p.126

Gwell é karanté leih an dorn
aveid madeu leih ar forn.
Mieux vaut amour plein la main
qu'argent plein le four.

Kado.

C'est vrai que le "Eget" me paraît bien étrange, ayant habité 10 ans à Huelgoat. (quoique Yves Ar Gac du "kazetenn ar menez" et de ... Kergloff -je crois- utilise fréquemment "eget")

Je crois que "fell" et "faot" sont employé à Huelgaot.

Et pour "karanteR", je reste dubitatif, peut-être est-ce comme pour "treber / tebez", ou alors tout simplement une coquille...

Enfin le texte n'est pas récent, les limites d'aire d'utilisation des termes ont peut-être bougé depuis...

Le "eget" est possiblement un remplacement puriste de ewit, n'empêche que son utilisation éclaire le sens de la phrase. "Gwell" est un comparatif, comme "matoc'h" irrégulier : "gwell eo ganin ar hig eged ar pesked".
Si on écrit "Evit madoù," plus rien n'indique que ce dernier vers prolonge l'avant-dernier.

Les remplacements puristes de ewit par eget ont l'avantage de préciser la pensée écrite.

"gwell eo ganin diskuizhañ ewid mond da vale" a deux sens
"gwell eo ganin diskuizhañ eged mond da vale" est plus précis

Gwell eo karanter, pa blij d'in, - Irei, etc.
EVID mado na fell ket d'in.

ne pose aucun problème de compréhension.

voici mon auto-citation :

Citation:

Et pour "karanteR", je reste dubitatif, peut-être est-ce comme pour "treber / tebez", ou alors tout simplement une coquille...

Un proverbe entendu récemment d'une vieille dame d'Inguiniel :

Ru ni d'er mitin
Chomet d'er gir
Ma doh fin

A corriger éventuellement...

C'est plutôt des dictons, non?

Me zo koutant da welet zo ur Pourlet arall 'barzh-ama', ha dia'n Ignel, doc'hpenn!

Un ami à moi a déjà collecté ce dicton avec une suite, et d'autres versions, toutes d'Inguiniel. Les voici:

Rûni de vitin
Chomet bar gêr mard oc'h fin
Rûni da noz
Kerzhet da gousket e repoz

Rûni da vitin
Chomet er gêr mard oc'h fin
Rûni doc'h noz
Kaer-bras àr-lerc'h an hanternoz.

Rûni da noz
Kerzhet d'ho tevezh da hanternoz


Rûni = ruzoni (c'est la couleur rouge du ciel).

Continuons les proverbes proposés par Gurvan:

RIMADELLOU PROPOSES PAR VISANT FAVE .


Da beb deiz e labour,da beb deiz e drevel
Evid mont d'ar bed all, n'eus daou a vo heñvel.

Da beb sant e houlou
Da bare kleñvejou.

Da eun den 'zo leun a spered
Eur wreg a skiant gwella ' zo red.

Dale en iliz pe chom heb rei kerh
Ne ra da zen beza warlerh.

Da lavared eo, c'est à dire
Bleo e-neus med n'int ket hir.
(N'eo ket dibourvez an den,med netra re!)

Dalh da zaouarn, da zaoulagad,
Dalh da galon war an tu mad.

Dalh da varh en e speurenn
Pe m'her laoskez hual-henn krenn.

Daou bried 'zo eüruz mar dint daou spered êz.
En em gared a reont, noz-deiz,en ti hag er mêz.

Daou wir bried ha daou vignon
O-deus eur feiz, eur galon.

D'ar vugale gwella madou
'zo oberou mad o zadou.

Darn gwirionezioù 'zo evel madigoù
Kenkoulz 'vid ar re goz hag ar vugaligoù.

Darn a ouel, darn all a gan
Ar bed a zo dudi ha poan.

Darn 'zo tud fur diouz o gweled
Ha tud diskiant anavezet.

Dastum nerz an den a dle
'vid kemered hent an neñv.

D'ar wreg yaouank bara boug ha poaz
Ha kreuñ mên da zent koz he gwaz.

Diouz ar mestr ar mevel,diouz ar vestrez ar plah
Lost ar hi a fistoul, paour kêz digor da zah.

Diod a zispak ar pez a oar
Ar fur a hed,gér ne lavar.

Deus'ta,heol benniget
Da domma korv an domestiked.

Diouz an aluzenn, ar bedenn
Eh anavezer ar hristen.

Diouz ar galon e komz an ene
Med lavared gaou mad e kavje.

D'ar wreg vad,gwella gouiziegez
'zo gouzoud ren he ziegez.

Da wreg, da vignon,va den mad
Na lavar gér ma n'eo deread.

Da zond da gaoud bugale
Pa vez pedet Doue, ne zale.

Atao eo red diskoultra
Gwezenn yaouank 'zo da eeuna.

Den touellet gant ar merhed
Ne gav peoh nag ehan ebed.

Den diskiant ne dle ket mervel
Dorn Doue a astenn d'e zevel.

Den yaouank karget a ziegi
A zastum poan war benn e gozni.

Den ouz maouez n'hellfe mired
Na ray he fenn, Doue n'her mir ket.

D'he fleg e teu ar wezenn gamm
Hag an den fall ivez d'e namm.

Deskadurez d'ar vugale
A zo gwelloh eged leve.

Didamall e kavom
Faziou neb a garom.

Diêsa tra 'zo da zivoaza
Eun intañv hag eun intañvez
Eur pemoh bet war ar barrez.

Digarez dastum teil, lorh,brud vad ha leve
An dud,kalz anezo, gas da goll o ene.

Dibaot ozah fur ha gwreg vad
Na zavfe buannoh en o stad.

Diou skeul a gas d'an neñv euz ar bed-mañ kristenien
Unan eo an aluzenn
Hag unan all ar bedenn.

Dre ré vraz tristidigez
A lakje ahanoh dïêz
Rag,a-viskoaz eo bet erruet
D'an neb a gar beza disprizet.

Diou galon a hell kared a-bell
Pa vezont tost e karont gwell.

Diouz al labour diweza
E vez barnet ar re genta.

Diouz peb troad n'eo ket mad peb botez
Na da beb gwaz mad peb maouez.

Diouz ar vamm kemerit ar verc'h
Evid m'ho pezo keuz warlerh.

Distro da vignon diouz an droug
Evel da houzoug diouz ar groug.

Divergla 'ra an houarn en tan
An den n'eo ket den araog kaoud poan.

Diwezad pe abred
Ar goañv a zeu bepred.

Doue bepred ho tiwallo
Diouz kig ejen sall heb sezo
Diouz ur mevel had ho laëro
Ha diouz eur wreg hag en em ginklo.

Doujañs da Zoue a zigor furnez
Hag eienenn an dour a vuez.

Diouz a reoh d'ar re all
A hellit da hedal.

Diwar traou dister ' sav trouz aliës
D'eur spered droug eo diëz gweled ar wirionez.

Dizeür eo an den a ankounac'ha
Ar mod a vez bet greet evitañ.

Dre glask pignad re uhel
Aliëz e kouezer izel.

D'ober eun dro er bed eo degaset peb den
Gand peadra a-walc'h da baea e skodenn.

An den yaouank da fall pa 'za
Ne wella ket evid koza.

Gand an amzer ez a ar gened;
Ar vadelez a bad bepred.

Gand kolo hag amzer
E teu boug ar mesper.

Gand an amzer ha dre bilbaza
E reer hent ar gwella.

Glao da houlou deiz
Ne zalh ket betek kreisteiz.

Goude tri dervez e skuiz an den
Gand avel,gand glao,gand gwreg estren.

Gouzañv an dud hag an amzer
A zo daou daou dra red da ober.

Gra dimezi da vab pa gari
Hag hini da verh pa helli.

Gra pa ri tra (age quod agis) :
Pa ri ti,'toï
Pa ri falz,troadi
Ral eo gad du.

Gwechall,gwechall
Neb n'e-noa ket daoualagad
a oa dall.

Gwell eo chom heb beza ganet
Eged chom heb beza desket.

Gwell eo ranna eun tamm etre deg
Eged lezel unan hebket.

Gwella 'zo da ren tud yaouank
Skouer vad e dud hag eun tamm skiant.

Gwelloh eo beva gand ar bleiz
Eged darempred tud difeiz.

Gwelloh eo,heb dle,bara heiz
Eged,e prest,bara gwiniz.

Gwelloh eo peoh gand dour stivell
Eged meularjez gand brezel.

Gwechall goz ha gwechall all
Neb n'e-noa lagad ebed a oa dall;
Ha bremañ an hini e-neus
A wel eeun pe a-dreuz.

Gwigour an ahel ouz ar bendell
A jal, en hent,mestr ha mevel.

Gwir garentez a zo ken mad
Ma wella dre ma kresk en oad.

Gwir garentez da heol yehed
'Zo gwrizienn ar gwir levenez.

Gwragez a gar an dillad kaer
A zigor frank an nor d'al laër.

Kared arhant ' voug peurlïesa
Peb karentez ouz an nesa.

Kaer a zo kuzed lost an azen
Beg e skouarn a zav dreist e benn.

Kared lezvamm ne ve ket dïez
Ma ve kristen an holl gwragez.

Kalon kaled ouz an estren
A gouez truez en he herhen.

Kalz kistin ' vez lezet en o hloz
Dre gemer eun tamm poan
.
Kaer 'zo tehed a-raog ar boan
Ar bleiz en em gav gand an oan.

Kaerra kanaouenn 'zo er bed
Eo mouez ar muia kared.

Kared yaouank 'zo levenez
Deuet koz a wella karentez.

Karantez ha n'eo stag ouz furnez
Ne bado ket ouspenn eun devez.

Kared,kared 'zo mad
Chom heb kared -c'hwero;
Ar galon ne gar ket
'Zo eur galon varo.

Kas da goll enor an nesa
A zo gwasoh eged e laza.

Kastiz,boued ha deskadurez
Tri dra red d'ar bugel bemdez.

Kalz bugale heb largentez
A laka espern an danvez
Kaoud poan a-wechou 'zo mad
Da zigeri an daoulagad.

Kalz mignoned a zo strivant (alïez)
Da rei poan e-leh arhant.

(Koukoug):
O! n'eo ket brao
N'eo ket brao, paotred
C'hoari koukoug,c'hoari koukoug
O! n'eo ket brao,paotred
C'hoari koukoug gand ar merhed.

Kenta a zo a-raog prezeg
Rei skouer vad ha komz brezoneg.

Kenteliet mad en e gavell
An den a zistroio fur da vervel.

Kenkoulz koz ha yaouank
An oll' varv gand anken
Ne varv ket re abred
'Neb a varv gwir gristen.

Kemerit da bried an dosta d'ho kalon
Sellit ouz ar furnez, list ar madou difonn.

Kement a reer a vez gweled
Lemm al lagad 'zo o selled.

Kér ar bara
Pa ne vez tra.

Kenderv gompez a vi pa bresti,
Ha mab da zerh pa houlenni.

Kerent avel ha glao
'benn tri devez ' vezer skuiz ganto.

Kig hag askorn,fank ha bouillenn
Penn kil ha troad, ??? an den.

Kleze ar wreg eo he zeod
Warnañ n'eo na stank na rouez ar yeot.

Komzou an den koz a gelenn
D'ar re yaouank 'zo gourhemenn.

Kouezet eo war greiz e gein
Ha torret e fri ouz ar vein.

Koulz paour ha pinvidig
Klaskit eur gwir vignon
Ha pa 'z pezo en em gavet
Dalhit mad d'e galon.

Kant bro,kant giz
Kant parrez,kant iliz
kant marhadour,kant priz
Kant maouez,kant hiviz.
Nemed unan a vefe dihiviz (C’est l’exception qui confirme la règle).

VISANT FAVE.

SEVENEDIGEZ AR GEIZ GAND VISANT FAVE.

1.- L A V A R E N N O U.


A.-

Allazig: Ober allazig d'ar voutaill - Ober cherig ....(Eva eur banne ,ouz ar penn, euz ar voutaill.)

Alhoueder:
Pa vez an alhoueder o pignad:
Per,Per,digor din
Biken mui ne behin!
Pa vez o tiskenn :
Grinn,grinn,grinn
Sant Pêr, Kokin.

Ano: Ne-neus netra war e ano (n'eo perhenn a netra)
N'eus ano ebed anezañ ,ne glever netra diwar e benn.(pe diwarbennañ)
Ano a zo gantañ sevel eun ti nevez/Meneg a zo gantañ sevel eun ti nevez.

A-laz-korv ema,pad an deiz gand e labour: o lakaad e boan, tra ma hell.

An aotrou e-neus c'hoant deski d'ar houer debri yod (deski dezañ ar pez a zo e vicher ).

An amzer a zo stummet da rei glao... da rei erh:Ano a hlao... a erh a zo gand an amzer.

An den lezirg a drouch beperd e gontell:Ar gontell ne zervij ket kalz Setu ma chom bepred lemm.

An douar a zo re goz evid ma vije greet goap anezañ.- Evid kaoud drevad eo red terri an douar; trempa, c'hwennad ....


An dud a ya bremañ buan da goz.

Ar haz er pod :Ma teuez diwezad d'ar gêr e vo lakeet ar haz dit er pod.Ha ne jomo netra ganit.

Ar hizier a dorr o dent o tebri yod: N'int ket greet evid an dra-ze.

Ar horn-douar m'emaom o chom ennañ.

Ar houmoul a nij pell diouz o zal:An anken hag an dristidigez a deh kuit diouto.

An oad a bermet: An oad a zispleg,justifi,zigarez...

Amzer a zo:
N'ema ket an tan en ti.
Nema ket ar foenn o vont gand an dour.
N'ema ket ar moh warar parrez.
N'ema ket ar moh war ar gwiniz du.

A tous dit: Ger stur famill Sant Erwan ..Marteze e vije red lenn : Ato uz dit :

Ar re-mañ a zo gwasoc'h c'hoaz eged ar hizier ;pa vezont kaset da bell da goll e kavont an hent da zond d'ar gêr atao.

Amañ n'ema ket an traou diouz ar pikotin(ar ger galleg "picotin a zo eur muzul evid al lodenn gerh a veze roet d'eul loen.Al lavarenn a dalv evid :Ama ne vez ket muzuliet, frank ha brokuz eo an dud,n'int ket amzellus war an dispignou.

An eil dra ne harz ket ouz ar henta.(galleg: L'un n'empêche pas l'autre.)

An dra-ze a dalv da lavared :(galleg: cela signifie)

An hini a zo lemm e deod
A dle beza kaled kosttez e benn.

Ar hoef a ya brao dezi.

Aroutet eo war e vicher: Ampart eo war e vicher.

Ar vali-greiz:(galleg :La grande nef )

Al loar’zo war he hann/en he hloria mundi.

Ar bloaveziou a ya an eil goude egile
E puñs distradet an amzer dremenet.

An dour a vez an tomma
E-leh ma vez ar sioullla.


.- B

Bara groz, mar deo dizaour d'ar genou ez eo c'hweg d'ar galon.

Berr:Hennez en em gav berr gand e labour (diwezad; poan e-no oh echui e poent .
Chomet eo berr:heb gouzoud petra da lavared,da respont,chomet eo boud.
Berr eo warnañ :poan e-neus o tenna e anal.
Berr e vezim gand ar parrez: Ne vo ket a-walh.

Bern:Leda ne ra ket ar bern: N'eo ket o tispign eo e saver da binvidig.

Beza:Beza gand ar berr- alan :Beza pourset,asmatig.
Beza en dour-c'hwez: ar c'hwezenn o redeg war ar horv.
Beza etre beuzi ha neuñvial;
Beza dare da vervel gand ar zehed.
Beza kemeret evid eul limansenn pe eun toull fier.

Blevenn ha blevenn eze eer da voal.(nebeud ha nebeud ez eer da baour.)

Buan da zebri, buan da labourad.

Boutou:ne ro da ket da gleved d'e votou: Ne gomz ket kreñv a-walh.

Bleud: an diaoul a dro e brenn: peadra dastumet dre fallentez a dro da fall.

Biz: ar werhez a dremenn e yod ar bugel:Ar boued aozet evid ar vugale a zo mad atao.

Bern: Eet eo d'ar bern :Maro eo.
Leda ne ra ket a vern: N'eo ket o tispign re eo e saver da binvidig.
En e vleud ema ar filip war ar bern kerh.

Bale: Bale ar dija ar verhig.
Bale mad a ranki.
Kas anezañ da zutal/ da vale.

Beva gand eun klañv n'eo ket eun ebad.

Balbous:Anjela a chomas balbous.

Brao: Brao eo en em dennet ganti:(Galleg :Il s'en est bien tiré)
Brao ema ganti ( galleg : Il est en bonne situation)

Biskoaz kemend all
Pevar lagad d'eur marh dall.


._CH - C'h.-

C'hoarz d'an den a zo ken dall
Ma teu da fizioud e traou ar re all.

Chañs vad deoh! ha deoh kemend all.

Chom: E Brest ema o chom.

Chom a zav : (Galleg: arrête toi)
Chom a ra ouz e zilerh :(galleg:il en reste aprés lui)
Chom a ra:(galleg:il en reste)

C'hoari: Petra' zo o c'hoari gantañ?
Diwar c'hoari kelenn.
Diwar c'hoari ne deu netra d'ar gêr.
O c'hoari e benn fall ema.
Ar baotred ? Gand an eil am-eus c'hoari a-walh.(Poan am-eus gantañ;
diës eo dond a-benn anezañ.)

C'hoant: C'hoant am eus da gousked.
C'hoant kousked am-eus.
Ar c'hoant kousked a zo krog ennon.
C'hoant am eus da zimezi.
Ar c'hoant dimezi.

Cheu /jeu:En e jeu ema o labourad war an hent-houarn.(E labour a blij dezañ)
Cheu (jeu) a zavo abred etrezo :disemgleo,sinkan.
Mad ar jeu?

- D.

Daou:Daou dra a zo ha n'hell den herzel outo
- Ar mor hag ar maro.
- Daou zevez diouz renk.
- War zaou-hanter emaom ganti.
- Dal(del) unan 'zo gwelloh eged daou "az-po" (galleg: un bon tiens vaut mieux que deux "tu auras".

Va daoulagad ne vezont ket o rodell em godell.

Dïesa tra 'zo da zoñvaad:
Ar glujer hag ar had.

Dïesa tra 'zo da zivoaza:
Eun intanv hag reun intañvez
Eur pemoh bet war ar parrez.

Degas da vreur ganit.(Galleg:fais toi accompagner par ton frére)

Digareziou toull ha komzou goullo (galleg :faux pretextes et verbiage).

Paket e-neus an dipada.

Honnez a vez greet toud he divizou outi(galleg:on lui passe tous ses caprices).

Diwar: Diwar logod ne vez ket a razed.
Diwar-goust an dra-ze ez eus bet savet eun tamm yenienn etrezom.
Diwar c'hoari kelenn.
Diwar c'hoari ne deu netra d'ar gêr.
Diwallit na bakfe ket war o fri.

Douetuz eo e teuio(da gredi deor eo e teuio)

Dre gaer pe dre heg (galleg :bon gré,mal gré)

Drebi: Dreb bara hag e savo penn ouzit.
Dreb soubenn
hag e chomo da gov dirouvenn.

Diskarga e galonad da unan bennag/Disammañ e zah da unan bennag.

Dond a reont war e dro
Evel an naered pa glevont ar muzig.

Dreist moue ar gazeg paka an ebeulez.

.- E .

Eet eo e stal da stalig
Hag a stalig da netra.(diskennet eo a renk, a stad.)

Eun neiz pig,eun neiz bran
Hag eun neizig laouenan.

Eet eo er mêz anezañ e-unan.

E-leh mel e taol koar (Ne daol ket ar pez a hortozem)

Elleh m'edo an ero ar bloaz-mañ
E vo an nant da vloaz.

Elleh m'eo staget ar haor
E rank peuri pe dizeria.

E gorv a ra mez dezañ (Kreñv, med lezireg)

E peleh edo da benn ganit?

Eul labour lakeet war ar stern.(staget gantañ)

Eur penn stummet mad/koant,evel goulou deiz.

Eur plah oh ober krampouez
Eur gazeg o charread foenn
Ne dleont ket kaoud aon.

Esaad kaoud an toull hag ar bouton.(Klask kaoud pep tra,an dra en e bez).

N'eo ket fur a-walh an tamm anezañ.

Echu eo gantañ (galleg:Il s'en va /Il va mourir)
Echu eo e labour gantañ (galleg :Il a fini son travail)

Eur gwall gudenn da zibuna/da zirouestla (galleg:une affaire difficile)

En em gemer fall a ra ganti (galleg:Il s'y prend mal)



.- F -

Fazi ar wreg a vez kavet;
Ar vad a ra a vez nahet.

Fouet'ta da vugel hag hen deski
Ha ma'z eo dizeür e wellay.

Foeltr! foeltr,foeltr, va zammig aotrou
Gand e stoub hag e billou (ar pillaouer)

Ar frouez gwella ,araog darevi
'Zo bet treñk,c'hwero ,yud-ki;


Furnez a deu dre daol evez
Ne zesker skiant en eun devez.

Hogen,furnez ha kalz aour
A vir ouz den da veza paour.

Fourra pennadou e penn unan bennag (Galleg : "bourrer le crâne).


.- G

Gand an amzer ez a ar gened
Ha dond en-dro ne ra ket.

Gand ma teuio (Galleg:Pourvu qu'il vienne)

Gand a ri,taol evez! (Galleg :En tous cas ,quoi qu'il en soit,quoi que tu fasses,fais attention,prends garde).

Goulenn a zo dit en ti all!Galleg :On te demande chez les voisisins)

Goulenn a zo war ar brikoli/Klask a zo war ar brikoli:(Ez int da werza)

(Gor): Eun dra bennag a zo e gor(galleg :quelque chose se trame/se prépare).

Gra vad d'ar paour pa dremeno,ha na zell ket ouz pehini.

Gra vad pa helli.

(Goulenn):A houlennou ez eer a-bell.

(Genou):N'eo ket gwall sklêr c'hoaz med an hent a ouzon d'am genou.

Gwell pe well (galleg: a qui mieux mieux)

Gwelleet eo (galleg:Il a pris du poids)

Gwella pez'zo!(galleg : heureusement!)

Gwasa pez'zo!(galleg :malheureusement)

Gwelloh eo heb dle bara heiz
Eged e prest bara gwiniz.

Gwelloh eo peoh gand dour stivell
Eged meularjez gand brezel.

Gra pa ri tra
Pa ri ti,toï
Pa ri falz,troadi
Ral eo gad du.

Goud an tu da blijoud
'Zo eur berlezenn
Ha ne zav ket e peb istrenn.

Gwriad war ar memez torchenn(kaoud ar memez gounidigez)

Gand an derzienn ema.An derzienn a zo krog ennañ.an derzienn a zo gantañ.

Ganet e ranke beza da zadorn ,goude koan,rag gwall skañvig e oa e dammig penn.

Gwelloh eo chom war ar bern eged e-kichen.


.- H .

An heol o para
Ar glao o kaillara
Lost ar hillog o tivera.

Ha me sonn adarre war va/zachou./hillorou.

Hanteret mad eo al labour (galleg: à moitié fait)
Hanteret mad eo ar voutailh (galleg:à moitié vide)

Hast a ra ouzin (galleg :Il/Elle me fait des joies)

Hennez n'eo ket mab da veularjez.(Treud eo)

Hounnez a vez greet toud he divizou/he lavarou ganti.(galleg :On lui passe tous ses caprices)

Hounnez a zo stag he hrohenn ouz he hein (Piz skragn eo)

Hounnez a bar al loar en he genou(a jom digor he genou)

Hennez a zo hir ar peuri gantañ (N'eo ket dibourvez).

Hennez a zeu gantañ
Pig e-leh bran. (Fazia a ra)

Hennez en em gavo berr gant e labour.

Hennez e-neus c'hoant ober e baotr kapabl atao.

Hemañ eo mestr an dud
A gas ar hillog hag ar yer d'o hlud.


.- I.

Intanvez, mar he deus kalz madou
A oar gwalenna mad he daelou
Gand eul lagad e ouelou druz
Gand unan all e c'hoarzo e-kuz
Diskouez a ray kalz a anken
An dra-ze a zo ormid hepken.


.- K .


Kant diviz ne reont ket eun oberenn.

Kaset am-eus anezañ da zutal e brulu e Menez Arre.

kalz kistin a vez lezet en o hloz
Dre ziouer kemer eun tamm poan.

Kas an dorz d'ar gêr(galleg:rendre la monnaie de la pièce).

Kann (gwenn) Al loar a zo war he kann:mare ar hann-loar a zo(al loar gann).

Eet eo dre ar hontre da gas kann-maro.

Ken alïez a ziminal hag a di.

Ken alïez ha bemdeiz.(bemdeiz)

Kemm braz a zo kenetrezo(disheñvel kenañ int an eil diouz egile)

Kemer:N'ouzon ket penaoz en em gemer ganti (galleg:comment m'y prendre)

Kement ha mond e Kêr - ha ma'zi e kêr - pren din eur pakad butun.

Kovig-moan: Er bloaz-mañ e rankin ober kovig-moan,treud eo bet an eost.

Kudenn: Aze ez euz eur wall gudenn da ziriouestla;(galleg :un probléme difficile à résoudre)

Kaol:Planta kaol gand unan bennag(Galleg :Flatter ,louanger)

Kastizet stard e viot evid an dra-ze.

Kemer heb rei
A laka karantez da drei.

Yen eo! ken na zuill (yen kenañ)

Kresket an dud en ti (galleg :il y a eu une naissance).(En eun doare dizeven e vez lavaret:Kouezet eo ar pignon en ti all).

Koueza diwar ar billig da leski en tan.(de Charybe en Scilla)

Kas ar zaoud d'ar prad.(Galleg :conduire les vaches au champ).

Kreh digreh, sao-diskenn (galleg:par monts et par vaux)

Kregi a reas ennañ a-dro-vriad.

Koueza a-blom (galleg:tomber verticalement).

Kousked dindan bolz an neñvoù.



.- L .


Laza diou hwenenn gand ar memez bramm (galleg:faire d'une pierre deux coups).

Lakaad eun dra bennag e boutin. (galleg: en commun/faire la masse).

Leina fall brrraz 'ra ar mevel kêz
Pa rank e vestr leina gand evez.

Lagad an den a dle para
Uhelloh eged traou ar bed-mañ.

Labous, mignon endra helli
Pa vezi koz eh ehani.

Lenn diwar eur zav (galleg :lire d'un trait)

Labourad a ra war e vicher a galvez/Labourad a ra war an houarn/ar hoad/ar vein.....




.

- M .


Mad eo gouzañv ,da gaoud skiant
Ha labourad da gaoud arhant.

Mad eo ober peb tra en amzer divizet
Fall e ve re abred ha fall re ziwezad.


Ma chom ar brud vad e toull an nor
Ar brud fall a ya beteg ar mor.

Ma rank mond da fall dre he zeod
N'eo ket prest da vervel c'hoaz!

Ma vije gwasket war e fri
E teufe lêz anezañ (n'eo ket dizonet c'hoaz!)

Mari Vraz a lavare
Pa vije glao e timezfe
Glao a zo, glao a zo bet
Mari Vrao ne zimez ket.

Mond d'ar bern (galleg :mervel)

Mond da heul ar pennou uhel
'Zo dizasun d'an dud izel.

Mond a ra dezi a-daol (galleg:par accoups)

Mond da glask diskar eur prizon
'Zo diskouez sklêr ez eur eur fripon.

Mond euz ar park d'al lanneg (Koueza en eur stad izelloh)

(Maout).Gantañ eo eet ar maout, ar priz kenta (diwar ar gourena)

Morse niverez mad ne gaver greet
Etre daou a zo kar pe karez ebed.

Mignon ouz taol kalz a bromeet
Hag er mêz n'hoh anavez ket.

Muioh eged a voged eged a dan
Muioh a gagal eged a hloan.

(Meularjez):Hennez n'eo ket mab da veularjez.(treud eo).

Meska hanter hag hanter heiz ha segal.



.- N .


Ne ro ket da gleved d'e voutou (ne gomz ket kreñv awalh)

N'ema ket mui he fenn (spered) ganti. Kollet he-deus he fenn (Eet eo e belbi)

N'ema ket toud ar moh gantañ en o hraou(n'ema ket en imorvad).

N'eo ket eun touell, touella eun toueller.

Ne ra hast ouz den (ne ziskouez laouenedigez da zen)

N'e-neus park ebed war e ano (park ebed hag e vije perhenn dezañ)

Nebeud a dra e-neus war e ano.

N'eo ket diouz tro ez eer (da anaon).

N'eo ket stag e deod ouz e staon.(distagellet mad eo bet e deod).
ken flemmuz eo ha touchenn ar portezer.

N'ema ket ar hiz ganin da gaoud stoub da stouva va diouskarn.

N'eo ket skiltr annev e goustiañs; pe eo skañv ar morzol (Eun den diskorpul)

Na den na dra ne bad
Lakait eta ho fiziañz e madelez an tad.

Nebeud a dra e-neus war e ano.

N'on ket nehet ez aio (Galleg:je suis sûr..)

N'am bije lakeet em fenn (galleg :je n'aurais jamais pensé)

N'ez eus ket a zoare parea ganin.

N'am eus nemed traou adtommet da gonta dit.

N'oa ket arhant taolet dreist e benn e oa.


Ne gafot ket ar peoh ma ne zentit ket a wir galon.(Galleg:vous ne trouverez la paix que dans une humble soumission)

.- O .

O chom ema tost d'an iliz
Ha pell diouz Doue e chom e feiz.


Oad: Per a zo en oad gand va zad .
Per an ti all a zo en oad ganin.

O paka kelien emaout adarre (d'an hini a jom digor e henou ,evel mantret)

O konta emaout ped bran a ya da Enez vaz ? (D'an hini a jom da zelled ouz an oabl e-leh labourad)

O hweza en tan da gregi
E strink an elf ouz beg ar fri.

Ober triweh pred yod ar zizun
Hag eur pred mad da zul.

Ober triweh pred yod ar zizun
Hag eur pred mad da lun.


Ober allazig d'ar voutaill ,pe ober cherig (Eva eur banne ouz ar penn).

Kant lavarenn ne reont ket eun oberenn.

Ober hast ouz unan bennag (galleg:témoigner de la bienveillance à quelqu'un.

O terri mein ema/War an terri mein ema.

Ober eun tamm gwalc'hi d'an ene.

Ouz onnerig a gar tourtal
Pa vezo buoh 'vo red diwall.

Ouz komzou flour diwall mad
Ar haz a guz ivin e droad.

Ouz eun den gand aour gounezet
Komz brao ,amzer gollet.


Ouspenn eur boued a vag an den
Boued an ene eo ar bedenn
Boued ar galon ar garantez
Boued ar spered ar wirionez.


.- P .


Pa vez c'hoant ober eun devez mad
Fila an dillad.

Pa deuio evidon
Oad ha mare ar rouvennou ,
Griot,va Doue
Pa vo kavet war va dremm
Nemed roudou va mouzc'hoarzou.

Paotred an tenn (galleg :les conscrits)
A zo gand ar groaz aour.

Pa gomzer euz ar bleiz, e lost
A weler atao,a bell pe a dost.

Pennou gwazed a zo kaled
Dïez eo mired outo da reded.

Penn ar vaouez a dro pa gar
Hag aliesoh eged al loar.

Peseurt devez a zo warnom? E peseurt devez emaom? Peseurt miz!peseurt bloavez!

Penaoz ema ar bed ganeoh? (galleg: comment ça va?)

Petra a fell deom ober? (Galleg: quel est notre but?)

Pikotin :Amañ n'emaor ket diouz ar pikotin(E galleg,ar "picotin" a zo eur muzul evid al lodenn gerh a vez roet d'eul loen-kezzg-Amañ ne vez ket muzuliet ,frank ha brokuz e vezer ,ne vezer ket amzelluz war an dispignou.)

Prena stripou digand chas ar gigerien (Galleg :de "seconde mains ")

Poent eo staga ganti: (galleg :il est temps de commencer)

Paket e-neus an dipadapa (ar red-korv)

Peb ster e-neus e red
Ne zistro d'ar vammenn gwech ebed (Peb den e-neus e blanedenn)

Peb douar a zo de veza gounezet;
Peb eostad da veza medet
Peb kasoni da veza torret
Peb menez da veza kompezet
Peb dour louz da veza silet
Peb pehed da veza pardonet.

Peb hini a dle skaota e c'hwenn war e skudell.

Pa vo ker ar piz
E vo ker ar gwiniz.

Peseurt liou bleo eo? (galleg: quelle est la couleur de ses cheveux?)

Prest eo da zigouezoud:Ne zaleo ket.


.- R -


Rouestla kudenn
A gaver dezi eun diskoulm.

Rodig a dro
A foet bro.

Re a zo re!
kemer heb rei
A laka karentez da drei.

An hini a gemer hag a ro
E-neus mignoned e peb bro.

Rebech d'ar paour e zienez
'Zo digeri an nor d'ar gernez.

Roet e-neus an dilez eus e garg.(galleg :il a démissionné)



.- S .

Seiz vloaz o tond da gi
Seiz vlaoz ki
Seiz vloaz o vond er mêz euz a gi.

Sonn war e skasou/war e gillorou.

Spered berr, diouvesker hir (an den dizoñj a dle redeg evid en em dapa).

Stank e henou dezañ.

Seul kent en hent,seul kent e tegouezer.

Eul labour lakeet war ar stern (staget ganatañ)

Stal ar mehi (ar vuzell d'an neh)

An amzer a zo stummet da ober erh, da rei glao.

Stag da labourad / Krog da labourad.

Sacha:
- Sacha an hu warnor an unan (galleg :se faire huer)
- Sacha ar bec'h warnor an unan (galleg :attirer le fardeau sur soi)
- Sach da skasou ganit (galleg :Va t'en !)
- Gellet am eus en em sacha (galleg: pouvoir se débrouiller).

Sklêr eo (galleg:evidemment)

En e zav ema (galleg:Il est debout)

Sklasa a reas ar gwad en e wazied.



.- T .

Teurel an trebez warlerh ar billig (galleg :jeter le manche aptrés la cognéee)

Tachou: sonn war e /dachou/gillorou(galleg ;bien planté sur ses jambes)

Talar:oh ober e dalarou ema ( galleg :Il est en agonie)

An toullou hag ar bontonou
Ne vezont ket diouz ar memez kostez;
(Arrabad lakaad an toullou hag ar bontonou war ar memez tra tu)
(Daou a zo o tivizoud :nag hemañ nag egile n'ema ket ar wirionez en he feiz gand hini anezo)
Klask paka an toullou hag ar bontonou.(Klask kaoud gonid euz an daou du)

Troet eo war he botez (Eur plah yaouank dizimez ha dougerez)(Eur plah torret he botez ganti).

Tud kouezet euz lost ar harr .(Tud bet dezo danvez,istim ha kollet ganto o stad)

Trei mein da zehi pa vez glao.(Ober eul labour didalvez)

Trei warnor an unan.(galleg:tourner sur soi-même)

Trenk eo ar gwin gantañ (galleg:Il est de mauvaise humeur).

Tu: Ar chupenn-mañ ne-neus ket tu diouz tu;(galleg:ni endroit ni envers)
- Eur hleuz a vez savet diouz an daou du.(galleg :pour bâtir quelque chose ensemble, il faut que chacun mette du sien.)
-An tu da blijoud n'eo ket eur berlezenn
A vez kavet e peb istrenn.

Tro: Peseurt medisin a zo e dro?

N'eo ket eun toull touella eun toueller.

Tost d'an ti ema.



.- W .


War hed edon ahanout ( Galleg :Je t'attendais)

War vale ema goude e gleñved.
War vale ema adarre.

War ar falla moh ar gwella reun.

War zaouhanter emaom (Galleg :Nous sommes de moitié).

War am-eus klevet

.- Y.


Yen eo ken na zeo/ken na zuilh:Yen kenañ eo.

LAVARIOU KOZ


Den yaouank karget a ziegi
A zastum poan war benn e gozni.

Red eo d'an den n'e-neus netra
Labourad tenn e-leh gouela.

Matez nevez da di pa zeuio
Kement ha teir a labouro.

Ki besk ha kaz diskouarnet
N' int mad nemed da zebri boued.

Al louarn kousket
Ne zeu dezañ tamm boued.

Neb ne laka ket e boan hag e aked
Ne-nevezo na madou na boued.

Kousket ha leina
A zo heveleb tra.

N'eo ket bleo melen ha koantiri
Eo a laka ar pod da virvi.

Evid paka louarn pe had
Eo red sevel mintin mad.

Dibaot ar yar na goll he vi ,
O kana re goude dozvi.

Ne dalv ket ar boan sutal
Pa ne fell ket d'ar marh staotal.

Eur marh glaz a vezo lazet
A-raog ma vezo skuizet.

An hini ne zeh ket e bal
A dle, heb mar,seha e dal.

Laerez an amzer, ar boued
Brasa pehed ' zo er bed.

Gand ar boan hag an amzer
A-benn a beb tra e teuer.

Red eo gouzañv da gaoud skiant
Ha labourad da gaoud arhant.

Dre balad soun
Ez a ar hlaz doun.

Neb a labour c'houeg a galon
Ne varvo biken gand an naon.

Bezit fur
Hag ho po plijadur.

Lein hir hag overenn verr
A blij d'an dud dibreder.

Labourit pa gousk an dibreder
Hag ho po ed leun ho solier.

Labourad heb klask meuleudi
Zo labour vad dreist peb-hini.

Labour eun deiz a goll alïez
Gounidou foun meur a vloavez .

Ar frouez gwella a-raog darevi
A zo bet treñk,c'hwero,pud-ki.

Labour,mignon endra helli
Pa vezi koz eh ehani.

An didalvez ne ve enouet
Mar labourje evel m'eo red.

Gwreg a labour he fenn izel
'Zo a beb tu dezi,eun êl.

Ar gwella bara da zebri
A vez gounezet o hwezi.

Gwreg a labour en he zi
Ne vez ket kalz ano anezi.

An aour melen a vez rannet
Hag ar garentez ne vez ket.

Gwelloh karantez leiz an dorn
Eged aour melen leiz ar forn.

Ha pa veh ken du hag ar mouar
Gwenn kann oh d'an hini ho kar.

Ar bleunig a dro wechouigou
Karantez ar plah a dro atao.

Eun amzer mad a zo gwell
Eged na deo kerent a-bell.

Rei d'ar paour an aluzenn alïez
Ne zisterras biskoaz an danvez.

En em gared heb kared den
A zo beza ar falla loen.

Kared an oll ha labourad
A laka eüruz e peb stad.

Kalon ar wreg 'zo eun delenn
Hag a zon kaer pa gar eun den.

Kared arhant 'laz peurlïeusa
Ar garantez ouz an nesa.

Roit aluzenn d'eun den paour
Ha pa ve ho prasa enebour.

Pa rooh, mignon e vezoh
Den fall avad pa houlennoh.

N'eo ket an oll evid kared
Kalonou 'zo 'vel mein kaled.

Paour pa binvidika
Gand ar vrasoni a ya.

Beza paour ne deo ket pehed
Gwell eo kouskoude thed.

Paourig pa binvidika
Gand an diaoul a ya.

Red eo da houarn tinell gaër
Bez pinvidig pe laer.

Eun ti kaer neb a zavo
A gavo buan e yalh goullo.

Ar madou a deu dre an hent fall
A zo dïez meurbed da ziwall.

Neb e-neus arhant hag a ro
E-neus mignoned e peb bro.

Ar madou braz,an enoriou
Euz ar zent a ra diaoulou.

An danvez dastumet gand a rastell
A yelo buan gand an avel.

Biskoaz ano mad ha gounid braz
Er memez sah ne gavas plas.

Paourentez a dosta e-kuz
Ouz kegin lipouz ha re zruz

Tenna heb lakaad
Berr e pad.

An hini a espernas
A gavas.

Dibaot den a binvidika
Oh ober gaou ouz e nesa.

Gwell eo deski mabig bihan
Eged dastum madou dezañ.

Ha pa veh euz gouenn ar hi
M'ho-peus arhant, deuit en ti
Ha pa veh euz gouenn Doue
Ma n'ho-peus ket, it alese.

El leh ma tro tre ha lano
E hell peb den lakaad e ano.
(An dachenn zouar-se n'e-neus perhenn ebed.)

Eur goz votez bet er vouillenn
Dre gaoud madou, a gav perhenn.

D'ar vugale,gwella madou
Eo oberou mad o zadou.

Deskadurez d'ar vugale
A zo gwelloh eged leve.

Gand doujañs Doue heb kaoud madou
Eur verh 'zo kaer he argourou.

Arhant'zo gand poan gounezet
Ne dle ket beza gwall zispignet.

Da da re biz, mab re foran
Paourra vezo e vab bian.

Madou beleien ha bleo ki
Pe da dra e talvezont-i?

Esoh e tremenfe eur hanval dre graouenn eun nadoz
Eged ne dafe eun den pinvidig d'ar baradoz.

Keuneud gleb ha teil loued
'Gas eun ozah da glask e voued.

Ma teuje meurlajez teir gwech ar bloaz
E lakavje an dud daredeg en noaz.

Eur plah skañv ha redéréz
N'eo ket mad da ober tiegez.

Eun orgeder braz pa zimez
Gred dezañ beza greet ar gwella devez
Hag a-benn daou pe dri miz goude
Beza dizimez c'hoaz a garje.

N'eo ket skiantuz-braz an hini
A ro d'unan all kuzul da zimezi.

Gwelloh eo kalz beva er hoajou
Ha kaoud eno peoh ha madou
Eged na ve tremen ar vuez
Gand gwreg ebed mar deo follez.

Eur penn-her hag eur benn-héréz
A ra alïez gwall diegez.

Gwelloh eo dimezi merh
Eged kaoud anken warlerh.

Dibaot lez-vamm a gar ive
Bugale all keid hag he re.

Peleh e kavoh-c'hwi gwreg vad?
D'an neñv e ranker mond d'he herhed.

Eul louzaouenn a zo er prad
A reer anezi huanad.
Dimezit hag ho po anezi.

An dimeziou greet a-bell
N'int nemed touriou ha kestell.

An dimeziou a ziabell
A halv eun tiig eur hastell.

Eun den yaouank ha pa zimez
A wel an aour e lein ar gwez.

Esoh dimezi
Eged sevel ti.

An ozah da ziweza a dle mond da gousked
Ha gweled mad araog hag e zor a zo prennet.

Dïesa tra' zo da zivoaza eo intañv hag intañvez
Hag ar moh bet war ar parrez.

Evid ar glao a ra
Koulz ne raje netra.

An dogan hag a oar
A ya war-eeun d'ar hloar
Eun dogan ha ne oar ket
A ya d'an ivern d'ar red.

Eul lez-vamm vad,karentezuz
A zo bet er skol gand Jezuz.

Da wreg vad,gwell gwiziegez
'Zo gouzoud ren he ziegez.

Gwreg a labour 'vid tud he zi
Ne glever tamall anezi.

Gwelloh eged aour ha gened
Eur spered êz da beb ppried.

Eur wreg fur hag hi divalo
'Zo dreist ar gaerra gwreg a zo.

Eur verh barveg,rog ha figuz
Ma timez ne vo ket euruz.

N'heller ket: siwaz, nevezi
Beg eur plah koz ' vel tal eun ti.

Den nemetañ ,evel al laboused
Uhel en êr ,ne oar kahed.

Biskoaz den gand naon braz
Tamm bara fall ne gavas.

Gwaz mezvier ha gwreg a c'hoari
A skarz buan madou an ti.

Neb 'zo e vignon d'ar gwin mad
'Zo enebour da vab e dad.

Bez atao kuzet ouz eun den mezo
Rag ar pez a oar,an oll her gouezo.

Goullo e gov ar bourhiz a vramm
Leun e vuched e vreugel Yann.

An hini a veze e gras ar merhed
Ne-nevez na naon na sehed.

Peurvuia ar gwin a laz muioh a dud
Eged na bare yac'haer gand e oll vrud.

Eur wreg a zo boazet da eva
A beb hent all ne dalv netra.
Ouz peb lealded e serr dor
Hag ouz peb behed e tigor.

Evid debri eun aval poaz
Ne vezoh na gwell na gwaz.

Lak ar hig er pod,
An tan e-nevezo e lod.

An tamm hag al lomm
A zalh an den en e blomm.

Soubenn an tri zraïg
Dour, holenn ha baraïg.

Eur verh hag a red er horollou
Eul loen anavezet er foariou
Ne gavont ket kalz a chañsou.

Eun den ever,eur vaouez lipous
A gousko,kent pell,war ar plouz.

Pa' z eo leun ar zah
Ne da ket ken e-barz.


Ne zebran chevr na pleizenn
Red eo mond da glask va nouenn.

Beva diwar dour sklêr
Hag êr an amzer.

Tan,dour ha bara zeh
A vez kavet e peb leh.

An hini a zebr avalou poaz
Biskoaz askorn ne gahas.

Al lomm heb an tamm
A ra d'an den kaoud lamm.

Reo gwenn er hresk
Amzer gaer ha fresk,
Reo gwenn en diskar
Amzer gleb heb mar.

Pa vez an erh war an douar
Ne vez na tomm na klouar.

Pa varv eur gerhenn gand ar riou
An hini a jom a dalv diou.

Kelh loar diouz an noz
Glao pe avel antronoz.

Glao da zul, Glao da lun
Glao e-pad ar zizun.

Nedeleg seh ha Pask gleborroh
A ra d'an arh beza barroh.

E miz mae,re glao bemdez
Ha re nebeud beb eil devez.

Pa zao al loar a-barz an noz
Hadit ar panez hantronoz.

Geñver a garg ar foz
C'hwrevrer he dalh kloz
Meurz gand e louadenn
A zizeh ar wenodenn.

N'eo ket eun devez tomm a ra an hañv
Hag eun devez yen ar goañv.

Gounit ouz diskar loar gwengolo
Ne vez na greun na kolo.

Da gal-ar goañv ed hadit,
Hag ivez frouez dastumit.

Kanevedenn diouz an noz
Glao pe avel antronoz.

Bloavez c'hwiled ,bloavez ed
Bloavez gwenan ne vez ket.

Pa vez an trouz-mor diouz Pennfoull
E hell peb hini chom en e doull
Pa vez an trouz-mor diouz an êlez
E hell peb hini mond d'e zevez.
(An êlez : Bourhadennig e-kichen an A ber-Vrah.)

Erh kent Nedeleg
Teil er zegaleg.

Glao a draon ha glao a viz
Gwas diou amzer a welis.

Mad eo selled en amzer vad
A be du e hell dond barrad.

Reizennn manah a zo tenna
Digand an oll heb rei netra.

Doue a gas ar hleñved kuit
Gand al louzaouer ez a ar gonid.

Peb marhadour hirio an deiz
A zo laerroh eged ar bleiz .
Ar bleiz a laer eur penn-chatal
Ar marhadour,loen,den hag all.
Hag alïez ,ma n'eo ket gevier
E laer Doue war an aoter.

Eur hemener ne daïo ket
Neb tro en douar benniget
Lak anezañ en douar kerh
Ha chas ar barrez war e lerh.

Meur a yac'haer o-deus louzou
Heb kavoud kalz a skianchou.

Kreñv eo roched ar miliner
Paka,beb mintin eul laer.

Neb a lavar eur hemener
A lavar ive eur gaouier.

Eur miliner laer ar bleud
A vo daonet beteg e veud.

Ar mañsoner a gar an hini
A zo ilio-red ouz e di.

Mond war varh d'ar foar
Dond war droad d'ar gêr
A zo ober evel eur zoner.

Tri deiz kaer,tri deiz glao
A zalh ar mevel en e zao.

Eur hemener n'eo ket eun den
Kemener eo ha netra ken.

Er fourniou-red,er milinou
E vez klevet ar helajou.

E stad a zo da beb-unan
Darn a labour, darn all a gan.

Ar micherour a gar riotal d'al lun
A zebr bara seh hed ar zizun.

N'eus den na tra heb e zi
Alïez o-devez daou pe dri.

Eun den yaouank da fall pa'z a
Ne wella ket evid koza.

War-hed eul leo, na dostait ket
Ouz ar bleo ruz na gwreg barveg.

Gand an naon ha pa varjem
Bara eul laer ne zebrjemm.

Beva a zo red
Ha paea n'eo ket.

Ne ' z eus fall votez
Ha ne gav he farez.

An dud rog a zav atao
Eun droug bennag etrezo.

Penn eur vaouez a dro pa gar
Hag alïesoh eged al loar.

Plah a gemer a zo gwerzet
Plah a ro a zo dilezet.

En e grohenn al louarn a varvo
Nemed e gignad a refeh e-beo.

Sellit ouz ho seuliou
Hag e welit toull ho loerou.

Me a zo euz gouenn ar zili
A gav gwelloh eva eged debri.

Neb a fell dezañ ober fall
A gav eun digarez pe eun all.

Kaoud lez-vamm vad ne ve ket dïez
Ma ve kristen an oll gwragez.

Bugel moumoun ha re lezet
A skoio gand mamm ha tad abred.

Beza eüruz ' zo beza mad
Kaoud madelez a zo ebad.

Den touellet gand ar merhed
Ne gavo peoh nag ehan ebed

Bepred didalvez
A gav digarez.

Gwentr, bleo gwenn ha lunedou
Ne blijont ket d'ar merhedou.

Ne zebran na chivr na lizenn,
Red eo da glask va nouenn.

Kenta rebech a ra kakouz
Da gakouz eo kakouz.

Askorn torret, bronn goret
Gwasoh eged ar gwerbl n'eo ket.

Klañv e oa Fañch pa varvas
Ha yah pa glañvas.

O rei d'ar horv e houlennou
E teu dezañ gwall gleñvejou.

Eur gouli hag a ve kiget
A lez ar hrohenn kleizennet.

An den diskiant atao a gred
E ve an oll diskiantet.

Pa vez ar boan en he gwasa
'vez tost ar gor da ziskarga.

O klask euna he gar d'e vamm
He zorret e-neus e daou damm.

Kant bro,kant giz
Kant parrez,kant iliz
Kant maouez ,kant hiviz
Nemed ha ma ve unan heb hiviz.

N'eus netra ken iskiz
Hag eur baz war gein eur wiz.

El leh ma staot eur hi
E staot daou pe dri.

Da Zul ar bleuniou kaonta 'r viou
Da Zul Fask,terri o fennou
Da Zul ar Hazimodo, frika ar hoz-podou.

El leh ma kah eur marh
Atao e kah.

Etre Sant-Thei ha Beg ar raz
Ez a seiz maouez gand peb gwaz.

Ar hamm a lamm
Pa wel an tamm
A rae pa wel e wreg
A vale
Pa wel e vugale
A deh pa wel e veh.

An tad a lavar d'e vab:
Pa vezi krog ,dalh mad
D'he merh e lavar ar vamm
Pa vezi krog,degas an tamm.

An hini a vez sod yaouank flamm
Dre ma kosa ne furra tamm.

A-hed eur bloavez ar piz
A zeu da galedi beb miz.

Dibaot siminal a voged
Anez na ve tan en oaled.

Gand kolo hag amzer
Aogi' ra ar mesper.

Neb a blant eur wezenn palmez
Biken ne danva he frouez.

Neb ' zo boaz da houzañv atao
Nebeud a ehan her laouennaio.

Tri veg' zo oh harpa ar bed
Beg ar vronn,beg ar zoh
Hag eur beg all 'vel ma ouzoh.

Skoed em dorn a dalv din-me
Muioh eged daou o vale.

Eul louarn koz hag hen dare
Gweled eur yar c'hoaz a garje.

Merh he mamm eo Katell
Mar n'eo koulz ne deo ket gwell.

Mab e dad eo Kadiou
Pe a-vent pe a-liou.

A-beb liou marh mad
A beb bro, tud vad.

Moged a ya em zah
N'hellan ket hen nah (La présence de quelqu'un nous irrite )

C'hweh miz deiz,c'hweh miz noz
A ra d'an diaoul eur bloaz kloz.

Eur hreunenn re,pe re nebeud alïez
O-deus ar penn-her hag ar benn-héréz.

Dañvad kaillaret , peurveuia
Ouz ar re all ' glask 'n em frota.

Lavar din gand piou ez ez
Me lavaro dit petra rez.

Pa vez ker ar piz
E vez ker ar gwiniz.

Eur voualh dezi he beg melen
A vev tri oad eun den.

Da foar Paol
Kefeleg war an daol.

Peb den ,ma ve kredet
A zo eur gwir vignon
Ano stankoh n'eus ket
Dibaot eo ar galon.

Fae, fae war ar Zaozon
Rag tri na kant n'am-be aon.

Digand eur mignon eo gwell kaoud dour
Eged gwin digand enebour.

Etre Pask ha Pantekost
Ez euz seiz sizun, penn ha lost.

Er bloavez eiz kant nao
Ne dalvie ket Breiz Izel neiz eur frao
Er bloavez mil eiz kant deg
Ne gouske ozah gand e wreg.
(Allusions aux guerres de ce temps ).

Etre beza nêt ha boudour
N'eus nemed eur berad dour.

Ar boudoudeo a valeo
Endra ' vezo daou zen beo.

Kaoud eun dro vrao d'ober eun dra
Ne houlenn chom da varhata.

An deiz hirio a dalv bepred
Muioh eged an deiz tremenet.

Sevel mintin, kousked abred
'Zegas madou, madou' yehed.

Ouz sorohell leun a avel
Den re vrudet a zo heñvel.

Bouh kernaou
Staoter en e graou.

An den a gomz,al loen a zo mud
Diouz o skiant eo komzou an dud.

Anez ar vamm, ne hell bugel
Dond war ar bed,ouz poan herzel.

Kastiz,boued ha deskadurez
Tri dra red d'ar bugel bemdez.

N'eo ket a-walh klask difazia
Gwelloh eo mired da goueza.

Eur hi koz koz ouz ar jadenn
A gousk noz-deiz;ne harz ouz den.

Neb na oar ket steigna griped
A gerz en hent heb aon ebed.

Leh ma weler an dud o Tremen
Tle beza hent pe wenodenn.

Gand an oll neb a zo karet
A zo fur-fur pe heb spered.

Ar boan vrasa eo poan houzoug
D'an neb 'zo bet ouz ar groug.

Ouz ar pez ne heller mired
Harpa heb klemm gwell a rajed.

Pa rooh,mignon e vezoh
Den fall avad pa houlennoh.

Dibaod eur zah ne rank freuza
Pa vez Paol Gorneg ouz e garga.

Digarez ar hreñva
'Zo bepred ar gwella.

Ne dremenas den ar Raz
N'en-divije aon pe hloaz.

Bouchig mamm, bouchig tad
Eun askornig da grignad.

Kuz, kuz , logodenn
Ema ar haz a-zioh da benn.

Meur a heñvel a vez er foar
Ha n'int na breur na c'hoar.

Pa vez roet e lod d'an oll
E rank e honid pe e goll.

Kaerra leo a zo e Breiz
A zo etre Kastell Tremazan hag an Treiz (Treiz Plougastell).

Neb a ya da gousked a-benn an noz
A zao divlamm antronoz.

Pevar falevarz eur gelienenn ha pemp fubuenn
Ne dorro den e zent evid krignad an eskern.

Neb a glask e voh
A glev soroh.

Wardro ar moh
E vez soroh.

Goude dale
E ranker bale.

Pa vezit war bont Landerne
N'emaoh nag e Leon nag e kerne.

Re gravad a boaz
Re brezeg a noaz.

Gwell eo brud vad da beb-hini
Eged kaoud madou leiz an ti.

Lestr ne zent ket ouz ar stur
Ouz a reier a yelo sur.

Tra guz da dri neb a lavar
Abarz nemeur an oll her oar.

Prena keuneud ' zo re ziwezad
Pa vez poent c'hweza er biziad.

En noz e kemere ar siliou
Dale a ra vad awechou.

Ar brezoneg hag ar feiz
A zo breur ha c'hoar e Breiz.

Beva mervel a zo eun dra
D'an neb a zo Doue gantañ.

A-greiz kalon e tleez poania
Hag an neñv a zeuio d'az skoazia.

Eur gwir gristen a zo e zever
En em rei oll d'ar mad-ober.

Ar vuez vad a bad atao;
Ar vuez fall a baouezo.

Pleg da vugel en e yaouankiz
Hag hep mar her plegi en da hiz:
Yaouankig ,kelenn mad anezañ
Ha dalh stard atao warnañ.

Liez a wech vez tiget fall
Neb zo boaz da dizoud ar re all.

Lagad eun den pa 'z eo serret
Lagad Doue a zo digoret.

Evid plijoud d'an oll
Eo dleet beza fur ha foll.

El leh ma vez an dour sioulla
E vez an donna.

Bugale vian,
Poan bian,
Bugale vraz,
Poan braz.

An deliou a gouez war an douar
Ar gened ivez a ziskar.

Pa vez tro da goll
Eo gwell hanter eged oll.

Gand an amzer hag an avel
Ez a peb anken war o diwaskell.

Eur farsèrèz a dalv eun all
Hag eun dromplezon kemend all.

Goude c'hoarzin e teu gouela
Goude c'hoari,huanada.

Pa vezer savet an uhella
Neuze e vez al lamm brasa.

Eur penn-ed ma vez heb greun
A vo e benn gantañ uhel
Ar pennou-ed, ma vezont leun
A bleg o fenn bepred izel.

Neb ' zo laouen gand bara zeh
A gav da beuri e peb leh.

An hini a zent ouz e benn
A zo sotoh eged eun azen.

E peb tra e klask an den
Tenna begig e spillenn.

War stad ar re all,neb a gomzo
En em zelled hag e tavo.

Den fur abarz ober netra
A gemer kuzul da genta.

Ar bugel a drevez ar re goz
Ne' z aïo ket d'ar baradoz.

Ar wreg,an arhant hag ar gwin
O-deus o mad hag o binim.

Evel ar pennou kolo
Ar pennou uhel a zo goullo.

A-viannig ober ar mad
A ro nerz war-benn kosaad.

Ar mad kuzet eo ar gwella
Eul lagad 'zo a wel peb tra.

Grit hrio ar mad a helloh
Warhoaz marteze e varvoh.

Tad ha mamm a zilez bugel
A zo daonet a-raog mervel.

Deiz gloar ar bed ar bleuñv a zo
Ne gutuiller ket frouez diwarno.

Trehit hirio ho poaziou fall
Warhoaz outo stago re all.

Kasit Breiziz mêz euz ho ti
Boaziou fall ha nevezenti.

Hanter genta eur vuez fall
A zegas poan d'an hanter all.

Beva ervad a zo kalz gwell
Eged ne deo klask beva pell.

Kaz da goll enor an nesa
'Zo gwasoh eged e laza.

N'eus bro ebed hag e ve pehed
Kaoud truez ouz ar re boaniet.

Na damallit ket ar re all
Ma n'oh ket hoh-unan didammal.

Neb a ya buan da-heul e benn
Goude fazia e-neus anken.

Anez arhant,gwin ha merhed
E ve didrouz an dud er bed.

An disponta rag ar maro
Eo ar gwella kristen a zo.

Lezenn ar bed a zo genel
Kaoud poan goude mervel.

Tremen er bed a ra an den
Evel en êr,eur vogedenn.

An deiz hirio gwech a zegas
Eun dra hag a ya gand warhoaz.

Neb a vev fall ne oar mervel
Ouz ar maro c'hoarz ar bugel.

Roit d'ar fur bazadou
Ha kredit e lavariou.

An dud er bed a zo ganet
D'en em houzañv, d'en em gared.

Eürusa den a zo er bed
An hini n'eo ket anavezet.

Tavit ha prennit ho kenou
Ma n'eo ket fur ho komzou.

Barner a zidamall torfed
'Zo e-unan en em varned.

Ar wirionez anavezet
A laka ar gaou da dehed.

Koll brud vad ha gounid eun dra
A zo eur holl euz ar re vrasa.

Gouzañv heb klemm ar pez a c'hoarvez
A zo louzou mad evid peb enkrez.

Gand unan all ar pez a c'hoarvez
A hell c'hoarvezoud ivez ganez.

Ar galon a c'houez gand ar madou
A zo dinerz ouz ar poaniou.

Dïesoh eo plega gwezenn
Eged ne deo plega korzenn.

Poan er bed-mañ ne deo netra
Poan er bed eo ar wasa.

Diouz peb troad n'eo mad peb botez
Na da beb gwaz mad peb maouez.

Marh ne zent ket ouz ar hentrou
Ra gaou braz ouz e gostou.

An neb a jom er gêr diouz an noz
A vez divlamm antronoz.

Re ziwezad skei war ar vorzed
Pa vez leusket ar bramm da redeg

Afin d'éviter tout litige ou réaction trop rapide, je précise que tout ce qui a comme référence V.Favé sur ce forum a été autorisé de diffusion par
V.Favé lui-même. Donc acte.......

Merci de le prendre en considération.....

Ën hani ë lâr "marse" ne fari james.
Celui qui dit peut-être ne se trompe jamais.

Kado.

Edit : Merci pour la suggestion Gurvan c'est plus clair comme ça.

Peut-être serait-il plus judicieux pour le sens d'écrire avec des "" :

Ën hani ë lâr "marse" ne fari james.
Celui qui dit "peut-être" ne se trompe jamais.

Qu'en penses-tu ?

Un' all c'hoazh (Plouïe) :

Gwelloc'h un teod mad da 'n-im lipad / 'Vid ur c'horf mad da labourad :
c-à-d : Il vaut mieux un travail d'intellectuel qu'un manuel (c'est moins dûr et plus gratifiant (et mieux payé....))